Hà Nội không có:

Trong làn nắng ửng khói Mơ tan

Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng

Xột xoạt gió trêu tà áo biếc

Trên giàn thiên lý bóng xuân sang...

(Hàn Mặc Tử)

và Hà Nội cũng đã thưa vắng như quên đi nỗi niềm vì cách mặt xa lòng lâu lắm (Không phải tại bạc tình vô nghĩa mà là thời thế thị trường)

Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già

Bày mực tầu giấy đỏ

Giữa phố đông người qua....

nhiều người nặng lòng, thì chỉ đọc hai câu kết của bài thơ Ông đồ trên đây của Vũ Đình Liên:

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ?

Đó là hồn của người Hà Nội, nghìn năm, trăm năm của thế kỷ trước, của Cụ Án, ông Tuần, bà Ký, của thằng cu trèo me trèo sấu, của bà Quang Lợi, ông Quảng Lâm, của nhà cho thuê đòn đám ma, nhà mở hộ sinh, người bán quan tài cho Ba Giai Tú Xuất đêm giao thừa, người trồng cây gạo cửa đền Ngọc Sơn hay rặng Sao đen dọc phố Lò Đúc... Những người muôn năm cũ ấy đã như những vì sao tắt lịm phía chân trời, đúng hơn là lặn vào trong lòng đất Hà Nội, vào nghĩa trang Quảng Thiện, Hợp Thiện, vào đáy hồ Gươm, hồ Tây, hồ Bẩy Mẫu Ba Mẫu... để triệu người Hà Nội hôm nay tưng bừng náo nhiệt như chưa bao giờ tưng bừng náo nhiệt như thế.

Đến nay cũng khó xác định chính xác xem ai là người đầu tiên đem cây đào ở đâu đó về trồng tại Nhật Tân, Quảng Bá, Phú Thượng, Tứ Liên.... và ai là người đầu tiên gọi đất ấy là "Dinh Đào", Quan mới ở dinh, sao đất trồng đào cũng được gọi là Dinh?

Có một điều rờ rỡ ngay trước mắt là người Hà Nội bao giờ cũng đón tết sớm, ăn tết sớm. Không chỉ đến ngày Ông Công Ông Táo mới là tết mà trước đó cả tháng, đã dình rập rủ nhau lên Dinh đào, lên làng hoa ngắm cảnh, xí phần để mong cưới được một nàng đào, gần tết mới lên đánh vầng, đón nàng như rước một nữ trinh.

Đầu tháng 11ta (gọi theo dân gian là tháng Một) bao nhiêu triệu chiếc lá đào đau đớn phải lìa cành để cho từng mắt đào làm nụ ngầm trong thớ gỗ? hoa sẽ từ đất hay từ trời, từ gốc hay từ người.... cho Hà Nội thực có mùa xuân?

Chợ hoa là nơi quần anh hội tụ, trai thanh gái lịch, cụ chơi đồ cổ, ông thích đào thế, bác trưởng họ tìm cành đào thờ cho từ đường, bạn bè hẹn nhau, thi nhân, hoạ sĩ đi tìm cái đẹp... họ gặp nhau, chen vai, ngắm hoa một phần và một phần quan trọng: ngắm người.

Nhà thơ Lê Huy Quang có một chữ khá hay. Ông tả người đi chợ hoa rằng: "Anh điệp khúc em" nghĩa là đi gặp nhau, trở lại gặp nhau, một ngày rồi hai ngày, vẫn cứ gặp nhau…

Một năm có bao nhiêu cành đào di chuyển về mọi ngả để bàn thờ, bàn khách, ngoài hiên, trên bao lớn, giữa sảnh lớn, căn phòng hẹp.... màu Tết hiện ra như một say sưa hy vọng, đó là hồn hoa đào, là hồn của yêu nữ trong văn Bồ Tùng Linh ẩn vào hoa, nay hiện thành mùa xuân bất tận chan hoà…

Nhưng có lẽ một hình ảnh năm nào cũng lặp lại nhưng không hề nhàm chán: Đó là Tết quanh Hồ Gươm. Sau bữa cỗ tất niên, nhập nhoạng lên đèn thì quanh Hồ Gươm đã thành một biển ánh sáng. Thuỷ-triều-người dần dần dâng lên. Mọi ngả đường như mọi dòng sông tuôn trào vào biển cả. Hình như mỗi gia đình đều có một người của mình đến với Hồ Gươm.

Mọi hàng cây quanh hồ đều nở ra những bông hoa ánh sáng, kết thành những quả đèn màu.... mà từ nửa tháng trước, mây anh thợ điện đã trèo khắp cành bổng cành la, cây cao cây thấp làm cho cây bừng hào quang đêm nay là chủ yếu.

Cây lộc vừng, cây bằng lăng, cây bàng già, gốc si lua tua rễ phụ, gốc dễ quằn quại bên đài phun nước, những cây sấu um tùm, rặng liễu tóc dài tha thướt... đều trở thành những cây ánh sáng....

Nếu theo trí nhớ nhiều người thì từ giữa thế kỷ XX Hồ Gươm mới là tâm điểm của giao thừa Hà Nội.

Năm 1952, đúng đêm giao thừa, cầu Thê Húc vì đông người đi lễ mà gẫy gục. Nước nông, không ai tử nạn nhưng nhiều bộ áo quần diện tết thế là đâm hỏng. Sau đó, cầu được dựng lại không bằng gỗ nữa mà băng xi măng, sơn đỏ làm giả gỗ, bền vĩnh cửu dù rằng mặt cầu có cong hơn trước, dù rằng cầu vẫn có 15 đôi chân cắm xuống lòng hồ... Những cây đa thủa ấy có bị hái lộc, nhưng không ai tàn bạo, nhiều người chỉ có một nhánh như người hái chè một tôm hai lá.

Đón giao thừa quanh bờ Hồ, nghe Bác Hồ chúc tết, đốt pháo tưng bừng, nay thì xem pháo hoa mà reo vui hớn hở. Bầu trời đêm Hà Nội thành hai bầu trời, một trên cao và một chìm sâu, phản chiếu những tia sánh sáng muôn màu cho con người đứng giữa, con người thoắt tự biến mình thành ánh sáng hoà chung, không cần biết đâu là nước, đâu là đất, đâu là cây…

Vài năm trở lại đây, có năm có kẻ hái lộc mà chặt cả cây, vác cả cành. Thảm thương cho cây cau châu Phi, cây lộc vừng, cây sấu chứ không riêng gì một cây đa. Cũng thật vui, đã có mấy hàng vác từng vác mía cây bày quanh Hồ để thay cho mọi loại cây bị bẻ. Nó cũng là lộc đấy, vẫn còn ngọn mía như thanh gươm sắc múa vào trời, vẫn có từng dóng tím như cây trúc tượng trưng người quân tử chết vẫn thẳng. Nó lại ngọt ngào, bẻ ăn ngay, tặng cho người yêu bên cạnh, thành kính hơn thì mang về nhà, dựng hai bên cột, bên tường thay cho gậy ông vải cũng hay.... Mỗi giao thừa hàng ngàn cây mía đi về mọi ngả, không khác nào tuần cuối năm, bao nhiêu cành đào cành mai dồn dập sông hoa cuồn cuộn đến muôn nhà.....

Tết Việt Nam là tết gia đình. Tục xông nhà vẫn là nét đẹp. Nhưng ai cũng chờ người đến nhà mình xông nhà, thì cũng phải có ai từ nhà mình bước ra để xông nhà người khác chứ? Thì đêm giao thừa Hồ Gươm là thế. Đi từ chập tối, từ trước giao thừa. Sau giao thừa, sau khi no nê mặt người mặt bạn, no nê tình người Hà Nội, đã là năm mới, xông nhà mình trước tiên... thế là có người xông nhà rồi. Yên tâm quá Hồ Gươm đêm giao thừa góp vào phong tục đẹp. Xông nhà ta là chủ mà cũng có khi ta là khách.... Chai rượu đầu năm được rót ra. Nén nhang năm mới lòng thành.Tình người năm mới chứa chan, hình như mỗi người Hà Nội mang cả Hà Nội trong lòng để bước vào xuân mới....

Phải khuya, hay nói cách khác, phải là sớm mùng một tờ mờ, dần dần mới vãn người đi đêm hội. Trong bao nhiêu vạn căn nhà Hà Nội, khu phố cổ có Hàng Ngang, Hàng Đào, Cầu Gỗ, khu phố cũ có Hàng Bài, Hàng Đẫy, Hàng Cỏ.... khu phố mới phát triển có những Lê Văn Hưu, Hàn Thuyên, Trần Quang Khải và một vùng bao la mới mở những Linh Đàm, Hoà Lạc, những Nam Thăng Long, Thanh Xuân.... bao nhiêu người đang ấm nồng hạnh phúc trong hương nến, trong lung linh huyền diệu tình xuân, và bao nhiêu người thơ người nhạc cầm cây bút khai mùa lấy lộc từ trời cao vũ trụ phổ vào tác phẩm, bao nhiêu cháu bé mơ màng chẳng biết là mình vừa thêm một tuổi, triệu người Hà Nội hoan hỉ hồn mình cũng vừa nảy một cành xuân tươi nõn…

Đến lúc ấy là thời gian của chị công nhân môi trường, của anh lái xe rửa đường... để mấy giờ nữa, sáng sớm đầu năm, đường phố lại tinh tươm....

Giao thừa quanh Hồ Gươm đã thành phong tục đẹp lâu nay, và nó phát triển thêm khi giao thừa, người Hà Nội còn đến quảng trường Ba Đình, nghe thời gian vần chuyển trong ánh sáng đèn cao áp, đến đường Thanh Niên, khu công viên Thủ Lệ.... để hoà mình vào mọi người.

Tuy nhiên, dù khu vực nào, nội thành hay ngoại thành, người Hà Nội vẫn coi quanh Hồ Gươm là khu vực thiêng liêng nhất, đông vui nhất, hoan hỉ nhất, nên năm nào quanh Hồ Gươm cũng có khó mà len chân, có lúc dòng sông người ấy như mắc cạn, bước đi phải nhích từng bước ngắn một..... Không sao, không ai lấy làm phiền lòng, không ai gắt nhau, không ai cau mặt.... Đó cũng là tính chất người Hà Nội, vả lại, hôm nay là xuân, hôm nay là tết.... nói như nhà thơ Nguyễn Bính:

Hôm nay là xuân mai còn xuân

Rượu uống say rồi... nhớ cố nhân....

Nhớ cố nhân hay nhớ tình nhân, nhớ người cùng thời, người bên cạnh, người đang kề bên...đều được hết... bởi mùa xuân đã đến với từng người, mỗi người cũng là một mùa xuân....